| AĞRI - İSHAK PAŞA SARAYI |
 |
 |
İshak Paşa Sarayı, saraydan öte bir külliyedir. İstanbul Topkapı Sarayı'ndan
sonra son devirde yapılmış sarayların en ünlüsüdür.
|
Doğubeyazıt İlçesi'nin 5 km. doğusunda, bir dağın yamacındaki tepe
üzerine kurulan Saray, Osmanlı İmparatorluğu'nun Lale Devrindeki son
büyük anıt yapısıdır. 18. yy. Osmanlı mimarisinin en belirgin ve seçkin
örneklerinden olduğu kadar, sanat tarihi yönünden de değeri büyüktür.
Sarayın Harem Dairesi Takkapı kitabesine göre yapılış tarihi Hicri 1199,
Miladî 1784'tür.
 |
|
Saray binasının bulunduğu zemin vadi yakası olduğundan, kayalık ve sert
bir yerdir. Eski Beyazıt şehrinin merkezinde olmasına rağmen, bu yapının
üç tarafı (kuzey, batı, güney) dik ve meyillidir. Sadece doğu tarafında
müsait bir düzlük vardır. Sarayın giriş kapısı buradadır. Aynı zamanda
en dar cephesidir.
Saray, kalelerin özelliğini kaybettiği; ateşli silahların bulunduğu bir
çağda yapıldığından, doğu yönündeki tepelere karşı müdafaası zayıftır.
Cümle kapısı müdafaa bakımından en zayıf noktasıdır. Cümle kapısı
bölümü, İstanbul ve Anadolu'da kurulan saraylarınkinden farksız olup,
taş işçiliği ve oymacılığı yönünden muntazamdır.
Türklere özgü tarihi saray örnekleri bugün ülkemizde pek az sayıda
kalmıştır. Bunlardan biri de İshak Paşa Sarayı ve Külliyesi'dir.
İshak Paşa Sarayı şu mimari bölümlerden meydana gelir:
|
1- Dış cephe,
2- Birinci ve ikinci avlu,
3- Selamlık dairesi,
4- Cami binası,
5- Aşevi (Darüzziyafe),
6- Hamam,
7- Harem dairesi odaları,
8- Merasim ve eğlence salonu,
9- Takkapılar,
10- Cephanelik ve erzak odaları,
11- Türbe binası,
12- Fırın,
13- Zindan,
14- İç mimariden bazı bölümler (kapılar, pencereler, dolaplar, şerbetlikler,
şömineler vs.)
|
 |
Saray Osmanlı, Fars
ve Selçuklu uygarlığının mimari üslubunu bünyesinde toplayan bir özellik taşır.
Cildıroğullarından II. İshak Paşa ile Çolak Abdi Paşa'ca 1685'te yaptırılan
saraya, 1784'te son şekil verilmiştir. Yapı yaklaşık olarak 115x50 m.
ölçülerinde bir alana kurulmuştur. Kesme taştan yapılan sarayın doğu
cephesindeki portali kabartma ve süslemeleriyle Selçuklu sanatının özelliklerini
yansıtır.
|
|
Saray iki
avlu ve bu avluda bulunan yapılar topluluğundan meydana gelmiştir.
Birinci avludaki yapıların bazıları yıkılmıştır. Dört tarafı yapılarla
çevrili ikinci avlu dikdörtgen planlıdır. Girişe göre sağ tarafta
selamlık ve onun arkasında haremlik vardır. Bunların sonunda cami ve
türbe bulunmaktadır. Türbe Selçuklu kümbet mimarisi üslubunda inşa
edilmiştir. Saray bölümü iki kattan oluşmaktadır. 366 oda da bu iki kat
içinde yer almaktadır. Her odada taştan yapılmış ocaklar vardır. Taş
duvarlardaki boşluklar bütün yapının merkezi bir ısıtma sistemine sahip
bulunduğunu göstermektedir. Divan salonu 20x3 m. boyutlarındadır.
Duvarları ve tabanı taştandır. Duvarları Türk hat sanatının
örnekleriyle, sülüsle yazılmış ayet ve beyitlerle süslüdür. Burada yer
alan "İshak meram üzere kerem kıldı cihanı-Binyüzdoksandokuz buna oldu
tarih" beytinden sarayın miladî 1784 yılında tamamlandığı
anlaşılmaktadır. Sarayın ikinci avlusundaki türbe, kesme taştan
yapılmıştır. Bu sekizgen türbe, Selçuklu türbe mimarisi geleneğinin
tipik örneği olan kümbet şeklindedir ve iki katlıdır. Duvarları
geometrik motiflerle süslüdür. Bu türbede Çolak Abdi Paşa, İshak Paşa ve
yakınları yatmaktadır.
|
| T.C Kültür ve Turizm Bakanlığı Resmi Web Sitesi |
|
